آریوبرزن حبیبی اصل
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
تاريخ : جمعه ۱٩ آبان ،۱۳٩۱ | ۱٠:٤٥ ‎ق.ظ | نویسنده : آریوبرزن حبیبی اصل

این مطلب رادرپاسخ یکی ازدانشجویان نوشتم که ازمن سؤال کرد،داریوش بزرگ چگونه امپراتوری پهناورهخامنشی رااداره می کرد؟هرچندجواب ایشان رادادم ولی برای توضیح بیشترفصلی  ازمقاله اینجانب راکه درمسابقه استانی درموردداریوش بزرگ نوشته بودم رااینجا می آورم.

بخش سوم:روش اداره حکومت وقانون گذاری داریوش.

داریوش بزرگ،امپراتورقلمروی شدکه ازسندتامدیترانه وازماورء النهرتاآن سوی ساردکشیده شده بود.پادشاهان ونامداران فروانی بودندکه درطول تاریخ توانستندایالات فروانی رابگیرنداماازاداره آن عاجزبودند.داریوش باشم سیاسی بالای خودمتوجه شدکه اداره این امپراتوری بزرگ ،بااقوام وفرهنگ های گوناگون کارساده ای نیست.ازاین رو طراح وسیاستمدار بزرگ دنیا،به فکرافتادتااقداماتی رابرای اداره امپراتوری انجام دهد.ازاولین کارهای داریوش دراین زمینه انتخاب شوش به پایتختی بود،زیرااین شهردارای چنین سابقه ای ازقبل بود.دومین کارداریوش،ایجادقانون بود.قانونی که ملل تابعه وخودپارسیان ملزم به اطاعت ازآن بودند.دراین قانون،داریوش قبل ازهرچیزخودرابرگزیده اهورامزدامی داندونشان می دهدکه هرچه انجام می دهدبه خواست اوست (اومستد،1380؛ 167).داریوش این قانون رادرکتیبه هایی برجای گذاشت ومخصوصادرکتیبه بیستون فرمانهایی رادراین خصوص صادرمی کند.اوسپس موارداین قانون رابرلوحه هاوپاپیروس هایی به زبانهای مختلف می نوشت وبه شهرها وایلات برای اجرامی فرستادودرموردحفظ آنهاتاکید فروان داشت:

«چون این نوشته هاراببینی واین پیکرهارا،آنهاراتباه نکن وتاتوراتوان هست آنهارانگه دار،اهورامزداتورادوست باشدوتخمه توبسیارباشد.وزندگی تودرازباشدواهورامزداآن رادرازگرداندوآنچه می کنی کامرواباشد»داریوش شاه می گوید:

به ادامه مطلب مراجعه کنید


)«اگراین نوشته هاواین پیکرهاراببینی وتباه سازی ودربرابراین پیکربه ستایش نپردازی وبه جای خودآنرابازنگذاری،اهورامزداتورانفرین می کندوتخمه تورانباشدوآنچه بسازی،اهورامزدا ویران کند»بندهای55-67کتیبه بیستون دراین قانون،داریوش مردم راازدروغ برحذرمی داردوهمچنین تذکرمی دهد،«توکه زین پس شاه باشی ازدروغ خودرابپا.مردی راکه دروغ زن است ازمیان بردار»داریوش دراین قانون دادگاهایی تشکیل دادکه قاضیان آن باعدل وداد آشنابودندومرکب بودندازهفت امیرپارس ومادکه روی شاه رامی دیدند.(همان ؛174)داریوش دادگرهاراازرشوه برحذرمی دارد.وی روشن ساخته است که بی طرف است وبدکاررابه کیفرمی رساندولی کارهای نیک رادربرابربد درترازومی  گذارد.کیفربزهکاری وشکستن قانون برضددولت وبرضدشاه وخانواده اش کیفری درحدمرگ داشت.   

قانون کشوری داریوش دربرابرپرخاش گری چنین است«اگرمردی باسلاح دردست برخیزداو«آگرفت»(گناهکار)است واگرآن رادردست بچرخانداو«اوئیرست»(خطاکار)است واگرکسی بدخواهی بزنداو«اردوش»(مقصر)است.وبارپنجم که «اردوش»شود او«پشوتن»(مجرم)است»جریمه «آگرفت»نخستین بارپنج شلاق، باردوم ده شلاق وهمین طورتانودشلاق است. (همان؛177)داریوش قوانینی درموردپزشکی ،خریدوفروش،ودستمزدهانیزدارد.جرم دزدی نیزسخت است.ازنظرداریوش اگرکسی وام رابرنگرداند،دزدمحسوب می شودوجریمه اش سنگین است.ازجمله قوانین داریوش درموردزنان بدکاروبچه های غیرعقدی چنین است« اگرمردی دختری راازراه به درکند،خواه دختروابسته به مهترخانواده باشدویانباشد،خواه هنوزبه شوهرداده شده باشدوخواه نشده باشد،وازآن مردباردارشده باشد،نبایددخترازترس مردم بچه خودرابیندازد.هم پدرش وهم خودش بایستی جریمه کشتارعمدی رابدهند. اگردخترپیشامدرابه مردی که اوراازراه به درکندگزارش دهدوآن مرداورابه زن پیرراهنمایی کندکه باداروهای اوبچه رابیندازدهرسه گناهکارند.آن مردبایدآن دخترراسرپرستی ونگهداری کندتابچه زاییده شود.اگرمردزن رانگهداری نکندوبچه بمیرد،کشتارعمدی است» (همان؛ 180-179)

داریوش حکومتی راتشکیل دادکه به قول خودش درکتیبه بیستون به سی ایلات می رسدوبه قول هرودت،بیست وشش ایالت بودند.داریوش برای اداره این کشوربزرگ چکاربایدانجام می داد.بعد ازایجادتختگاه وبه وجودآوردن قانون داریوش کشوررابه چندایالت تقسیم کرد.وبرای هرکدام یک والی تعیین کردکه به آن«خشترپوان»یعنی شهربان می گفتند.یونانی هااین عنوان راساتراپ نامیدند.داریوش به این فکرمی کردکه اگراین شهربان هاقدرتی به دست می آوردند،آیافکرشورش واستقلال درسرمی پروراندند؟به همین دلیل وبه بهانه کمک به اداره بهترولایات،وی درکناروالی یاشهربان دونفردیگررانیزدرکارفرماندهی قشون وسردبیرکارهای دولتی گماردکه البته کارآنهاازهم جدابود.سردبیرطرف مکاتبه بامرکزبودودرمواقعی نیزاوامری مستقیمأبه اوازطرف دربارصادرمی شد.داریوش جاسوسانی درایالت گماشته بود که وظیفه اجرای اوامرودادن گزارش به مرکزراداشتندکه به آنهادرواقع «چشم وگوش شاه»می گفتند.(مرتضی راوندی،1384،ج 1؛465)قلعه هارااشخاصی به نام به نام قلعه بیگی یا«ارگ پت ها»اداره می کردندوتشکیلاتی برای امنیت عمومی به وجود آمده بود.به این ترتیب ایالات تحت نظارت غیرمستقیم ودرجایی نیزمستقیم داریوش قرارمی گرفت .

مجموع ایالات تحت انقیادداریوش عبارت بودنداز: (رمان گیرشمن،1385،؛169 وهرودت ؛203-185)

ماد،ایلام،پارت،هرات،بلخ،سغد،خوارزم،زرنگ،رخج،ثتهگوش،قدو،گندار،هند،گیمریان آمیرگی،بابل،آشور،عربستان،مصر،ارمنستان،کاپادوکیه،سارد،یمن،اسکودره،کرسه.

اقدام دیگر داریوش برای اداره قلمروحکومتی،ایجادراه بود.مشهورترین راهی که ازساردتاشوش وازآنجاتاپایتخت کشیده شده بود.طول این راه تقریبا2400کیلومتراست.(عباس قدیانی،همان،ص76)راهی دیگرازممفیس شروع می شدوتاشهرکورش درکنارسیحون می رفت.راهی دیگرشوشترابه بابل وصل            می کرد.دربین این راها،چاپارخانه هایی بودکه در،اسبان تازه نفس جایگزین اسبان خسته می شدومحل استراحت کاروان هابود.اهداف اصلی داریوش ازاحداث راه،جابجایی راحت سپاه ورساندن اوامربه ایالات بود.اقدام دیگرداریوش ضرب سکه طلاونقره بود.سکه قدرتمندطلای داریوش «دریک» نام داشت که ضرب آن مخصوص خودش بودواگرکسی چنین سکه ای ضرب می کردبه معنای شورش برضدپادشاه بود.سکه نقره داریوش«شکل»یا«سکل»نام داشت که مخصوص ایلات بود.اقدام دیگر،ایجادسپاه ده هزارنفری بود.این لشکرجاویدان همیشه آماده وبه محض دریافت اوامربه حرکت درمی آمد.اگرجایی دراین سپاه خالی می شدبه جای آن دیگری جایگزین می شدوبه همین دلیل آن راجاویدان نامیده اند (همان؛77)ازکارهای دیگرداریوش تعین مالیات بود.هرایالت به میزان معینی مالیات می داد.مالیات ها به صورت نقدی وجنسی بود.داریوش حتی دستوردادمالیاتهاکم شوندتافشارمالیاتهابرمردم تحمیل نشود.ازکارهای دیگرداریوش احداث وایجادتنگه سوئزبودکه وی بااین کارمی خواست ارتباط دریایی مصروشامات راباهندممکن سازد.البته قبل ازاو«نخائو»فرعون مصردست به چنین کاری زده بود.

منابع این فصل

1-اومستد،ا.ت،تاریخ شاهنشاهی هخامنشیان،محمدمقدم،امیرکبیر،1380،تهران

2-راوندی ،مرتضی،تاریخ اجتماعی ایران،ج1،نگاه ،1384،تهران

3-گیرشمن ،رمان،ایران ازآغازتااسلام،محمدمعین،علمی وفرهنگی ،1385،تهران

3-قدیانی،عبا س،تاریخ فرهنگ وتمدن ایران درعهدهخامنشیان،فرهنگ مکتوب،1384،تهران

4-هرودت ،مجموعه تواریخ،هادی هدایتی ،دانشگاه تهران،1384،تهران



آریوبرزن حبیبی اصل
نام:آریوبرزن نام خانوادگی:حبیبی اصل سن:37سال مدرک تحصیلی:فوق لیسانس تاریخ شغل:دبیرتاریخ
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر: